Sự thật nhiều người biết nhưng ít người tin: “Ai cũng có thể viết” (Phần 1)
Miễn là họ cần hoặc muốn điều đó.
Mình là người viết liên tục từ khi biết viết đến giờ. Vì thế, nếu mình nói rằng: “Ai cũng có thể viết” thì quả thực là không thuyết phục.
Nhưng nhờ là một người viết và quan tâm đến viết lách, mình làm việc, tiếp xúc, quan sát và được chứng kiến rất nhiều câu chuyện thực tế truyền cảm hứng cho việc viết lách. Hôm nay đơn giản là mình sẽ kể lại một trong số những câu chuyện ấy.
AI CŨNG CÓ NHỮNG CÂU CHUYỆN ĐỂ KỂ
Hồi mình học đại học, có một bài tập nhóm giảng viên giao đó là làm tạp chí. Mỗi nhóm sẽ chọn 1 chủ đề tạp chí và tiến hành làm nó như 1 toà soạn chuyên nghiệp từ khâu lên ý tưởng, thiết kế, viết bài, in ấn. Nhóm mình đưa ra concept về sự nổi loạn và lấy tên tạp chí là “Nổi loạn” luôn. Mỗi số tạp chí đều cần có 1 bài đóng vai trò là “bài đinh” – tức là bài có nội dung hấp dẫn, nổi bật nhất để “câu khách” .
Khi ấy mình là trưởng nhóm, cũng là người viết lách tốt, lâu năm kinh nghiệm, từng được 10 điểm bài tổng kết môn Copywriting nên cả lũ nói mình sẽ là người viết “bài đinh”. Mình từ chối ngay vì 2 lý do: Thứ nhất do khối lượng phần việc nhóm của mình đã quá nhiều, việc học quá tải cộng cả việc làm thêm; thứ hai, mình đã nhắm được một đứa khác trong nhóm rất có tiềm năng để viết “bài đinh” rồi.
Khi mình nói tên đứa đó ra, toàn bộ nhóm đều phản đối. Chính bạn C là người được đề xuất cũng phản đối kịch liệt. Lý do là bởi bạn C không phải là người viết tốt, bình thường nó nói chuyện còn lộn xộn diễn đạt câu cú không rõ ràng, lâu lâu còn nói ngọng. Con nhóm phó chơi thân và rất quý thằng C nhưng cũng nói thẳng: “Thôi không đâu, để thằng C viết bài thì tạp chí nhóm mình bét lớp chắc! Nó lại còn hay sai chính tả nữa!”
“Thế thì mày biên tập bài cho nó để khỏi sai chính tả, nhé!” – Mình chốt vậy luôn.
Sau đó, mình đã thuyết phục cả thằng C và lũ trong nhóm rằng thì là mà nhé, chúng ta làm tạp chí kể các câu chuyện về sự nổi loạn, khuyến khích sự phá cách, nói về sáng tạo đúng không? Thế trong nhóm này, tao hỏi chúng mày, có đứa nào bỏ học đại học nửa chừng như thằng C nhóm mình để vào Tây Nguyên trồng cà phê hay chưa? Rồi có đứa nào quyết tâm ngùn ngụt khí thế sống cuộc đời khác biệt, khi nhận ra làm nông dân trồng cà phê cũng chả phê như mình tưởng, lại mạnh dạn quay trở về xin học lại, đối mặt với dư luận xã hội và giờ đang yên vị ở cái nhóm này làm bài tập tạp chí hay không? Tao chưa nổi loạn được như nó rồi đó, thế thì chả nó viết thì ai?
Con nhóm phó vẫn lì như chó không chịu buông tha: “Vậy thì nó kể rồi mày viết lại câu chuyện của nó!” Thằng C nghe thế cũng gật đầu lia lịa. Bọn còn lại gật gù hùa theo.
Nhưng xét về độ cứng thì nhóm phó với lũ chúng nó chỉ như trái trứng, còn nhóm trưởng là mình thì cỡ trái sầu riêng lận cơ. Nên mình đã dập cho các trái trứng bể hết và bảo: “Không nhé, nó kể được cho tao thì nó cũng sẽ viết được ra, câu chuyện của nó, năng lượng của nó, đó mới là điều cả lớp muốn nghe và cảm nhận. Sự chân thật với câu chữ mộc mạc đến từ nhân vật sẽ hấp dẫn hơn một đứa quá sành sỏi như tao. Mà trên hết, thằng C cứ viết đi, xong con H biên tập, nếu không okie tao sẽ sửa lại và nếu cần thì viết lại.”
Kết quả là thằng C đã hoàn thành bài viết quá ư đi vào lòng đất, à không nhầm đấy, quá ư đi vào lòng người. Con H chỉ phải sửa lỗi chính tả vs diễn đạt chút thôi, chứ toàn bộ mạch bài viết, ý tứ và triển khai đều như dòng chảy mà trên đó chữ nghĩa lăn tăn tuôn ra như những bọt sóng nước. Một bài viết chân thực, tự nhiên như hơi thở, chứa đựng rất nhiều bài học thấm thía mà không hề đao to búa lớn chút nào.
Mình vẫn nhớ buổi thuyết trình và công bố tạp chí hôm đó, nhóm mình là một trong số những nhóm có tạp chí xuất sắc nhất. Đặc biệt, “bài đinh” của nhóm được đánh giá là hay nhất, cảm động và truyền cảm hứng nhất. Đích thân thằng C đã đọc bài của nó trước cả lớp bằng cái giọng “ngọng níu ngọng nô”. Kết thúc bài đọc, cả lớp vỗ tay rào rào và giảng viên của chúng mình – cô Minh Hiền đã vô cùng hạnh phúc và tự hào về những gì thằng C thể hiện.
AI CŨNG CÓ THỂ VIẾT
Có thể tới đây, nhiều người sẽ bảo mình: Bởi vì vấn đề là thằng C đã có sẵn một câu chuyện trải nghiệm hay ho để có thể viết ra.
Nhưng thực sự là ai cũng có những câu chuyện trải nghiệm riêng, hay ho và có ý nghĩa riêng. Quan trọng rằng chúng ta có ghi nhận điều ấy để kể lại nó cho người khác hay không mà thôi. Những câu chuyện kể vẫn thường hiện diện trong mọi đoạn hội thoại thông thường của cuộc sống: Bác hàng xóm kể chuyện hôm qua con chó nhà bác đi đâu mãi không thấy về, chị bán rau kể độ này mùa xuân cây cối nhà chị ra hoa kết quả nhiều lắm, ăn không hết nên hái đem đi bán như thế nào…
Bất cứ ai cũng có thể viết, miễn là họ sẵn sàng để thả những câu chuyện sẵn có trong mình ra (phổ cập chống mù chữ bao nhiêu năm nay rồi, mình tin rằng ai có khả năng đọc bài này thì đều biết cầm bút viết, có đúng không?).
LÀM THẾ NÀO ĐỂ BẮT ĐẦU VIẾT
Để bắt đầu tập viết, theo mình, cái chúng ta cần đó là:
- Bạn cảm thấy muốn viết
- Bạn chọn bất kì một chủ đề quen thuộc, gần gũi, đơn giản. Ví dụ như bạn có thể viết về chuyện sáng nay ăn gì, món đó như thế nào, bạn cảm thấy ra sao. Chẳng cần đao to búa lớn, chẳng cần quy tắc viết lách kỹ thuật rườm rà, nếu bạn muốn, đơn giản là hãy cứ viết ra.
- Nghiêm túc và kiên trì viết. Viết bừa, viết đại, viết bất chấp những lỗi sai, viết dù chẳng hề biết tới bất cứ kỹ thuật viết nào. Với mình, kỹ năng, kỹ thuật viết là kết quả của quá trình luyện viết lâu dài theo năm tháng, không phải là điều kiện cần hay đủ để chúng ta bắt đầu.
Có một công cụ hỗ trợ hiệu quả cho những người làm sáng tạo hoặc những người có nhu cầu thực hành quan sát, thấu hiểu bản thân và cũng rất phù hợp với những người muốn bắt đầu viết, đó là morning pages – những trang viết buổi sáng. Chi tiết về công cụ này các bạn có thể tìm đọc ở đây.
*********
Nếu bạn đã là một người viết nhưng gặp khó khăn, bế tắc trong quá trình phát triển hoặc đang ấp ủ muốn trở thành một người viết chuyên nghiệp, đừng ngại ngần nhắn mình để được đồng hành tư vấn hỗ trợ với vai trò writing tutor (gia sư kèm viết) với 1 chi phí hợp lý.
**********
CHO NHỮNG AI CHƯA BIẾT VỀ MÌNH:
Mình là:
- Một người làm sáng tạo trong lĩnh vực truyền thông – marketing với hơn 6 năm kinh nghiệm với hàng chục kế hoạch truyền thông, hàng trăm bài viết cung cấp cho các nhãn hàng
- Một người viết chuyên nghiệp đa lĩnh vực và thể loại với kinh nghiệm hơn 14 năm, đã từng viết bài cộng tác liên tục với các báo từ năm 12 tuổi
- Một dịch giả đã từng dịch 02 cuốn sách Anh – Việt và nhiều ấn phẩm, tài liệu khác.
Bên cạnh đó, mình còn là một người tự học và trải nghiệm trong các lĩnh vực như đầu tư tài chính, thiền, nghệ thuật, tâm lý, giáo dục, chăm sóc sức khoẻ, nông nghiệp và tiêu dùng bền vững.
Các bài viết khác về chủ đề viết lách:
