7 điều mình thường làm khi bị bí ý tưởng viết bài.
Sau khoảng 7 năm lăn lộn trong ngành sáng tạo, mình hiểu rằng chữ “deadline” vừa có thể là động lực ủn mông người làm sáng tạo, cũng vừa có thể trở thành quả bom tấn áp lực dội chết những kẻ non nớt chưa quen nghề.
Vậy làm sao để có được tâm thế vững vàng đặng ra được ý tưởng chất lượng mà không chết vì áp lực? Sau đây là kinh nghiệm cá nhân của bản thân mình trong quá trình khơi thông ý tưởng để viết plan, viết bài cho khách (chưa chắc đã đúng với tất cả mọi người và áp dụng được trong mọi trường hợp, khuyến cáo bà con tỉnh táo khi sử dụng nha):
1. Đi uống nước
Vâng, các bạn ko nghe nhầm đâu. Uống nước là 1 cách hiệu quả! Điều này không chỉ áp dụng khi bị “táo bón” ý tưởng hay táo bón thật trong đời, mà còn nên áp dụng trong mọi trường hợp lo âu, hồi hộp, sợ hãi, căng thẳng. Có mấy bé nhân viên của mình hay kêu “bận chạy deadline không có thời gian uống nước”! Xin mấy mẹ, uống nước chỉ mất có 1 phút, làm như cố gắng ngồi ôm laptop thêm 1 phút thì chúng mày cứu được thế giới không bằng.
Thực tế, nước có khả năng giúp chúng ta thư giãn, thả lỏng và thoải mái hơn. Mình vẫn luôn tin rằng: Không có ý tưởng nào ra đời nổi đâu, nếu chúng ta căng thẳng, bế tắc.
Nếu bạn không muốn uống nước, thì đơn giản hãy chọn làm bất cứ điều gì khác khiến bạn dễ chịu thoải mái như đi tắm, ăn kem, chơi với mèo… để thư giãn cái đã.
Một anh sếp kiêm mentor của mình từng bảo: “Ý tưởng không nằm sẵn trên trang giấy, trên màn hình laptop, trong văn phòng máy lạnh hay ở những phòng họp brainstorm chuyên nghiệp hàng đầu đâu! Ý tưởng đến từ cuộc sống ngoài-kia! Từ những cơn mưa, những ngày nắng, từ quán cóc vỉa hè hay một bông hoa chớm nở ta bắt gặp buổi sáng!”
Vâng, ý tưởng đến từ cuộc sống. Vậy nên nếu chúng ta bí ý tưởng, chúng ta nên về sống cái đã rồi quay lại viết tiếp! Nhé!
2. Viết lên giấy câu thần chú “Dear mom” hoặc “Mẹ ơi”!
Hoặc gọi bất cứ ai bạn cảm thấy tin tưởng, dễ chịu, thoải mái để chia sẻ được!
Đây là một kĩ thuật để đối diện với những trang trắng khi chưa biết viết gì, mình học được trong cuốn “Everybody Writes”. Thường, cái khó nhất của một người viết đang bị bí ý tưởng đó là không biết phải bắt đầu viết gì. Khi ấy, ta chỉ cần nhớ rằng hãy cứ phệt đại lên trang trắng ấy dòng chữ nhắn gửi một người nào đó (giả bộ như đang bộc bạch tâm sự với họ vậy) để biến trang giấy không còn trống vắng trắng toát lạnh lùng nhìn chúng ta nữa!
3. Kỹ thuật chờ tổ tiên mách bảo: Vớ đại lấy một cuốn sách nào đó
Vâng, cá nhân mình thấy 10 lần hiệu nghiệm cả 10. Cứ khi nào bí ý tưởng quá, mình sẽ nhúm bừa một cuốn sách, bất kể mới hay cũ, đọc rồi hay là chưa. Sau đó mình sẽ mở ra và đọc một đoạn bất kì. Thú vị rằng là thường nội dung ấy bằng một cách nào đó rất liên quan hoặc có thể móc nối với thứ mình đang viết.
Đây là một hiện tượng khoa học chưa hề chứng minh được, chỉ có mình tự chứng nghiệm ahihi.
4. Kỹ thuật khoa học: Chủ động tìm kiếm các sách vở, tài liệu liên quan đến chủ đề ta đang bế tắc để tham khảo
Đúng rồi, cái này thì quá rõ rồi phải không nào? Và hầu như ai cũng biết cả nhỉ? Chắc khỏi cần nói sâu hơn phải không nè?
5. Dàn ý (outline) sẽ là phao cứu sinh:
Nhiều người lầm tưởng rằng dàn ý (outline) sẽ cản trở sự sáng tạo và khiến bạn bị mắc kẹt trong cái khung xương, gây khó khăn cho việc viết lách. Cá nhân mình thì nghĩ ngược lại. Dàn ý mới là thứ giúp bạn vượt qua sự bế tắc trong quá trình viết lách. Chi tiết mọi người có thể tìm đọc lại bài viết “Outline hỗ trợ người viết mở lối sáng tạo như thế nào?” của mình nhé!
Hãy chuẩn bị sẵn cho bản thân 1 dàn ý tủ gồm các câu hỏi cơ bản cho mọi chủ đề (có thể xài bộ câu hỏi 5W – 1H: Who, What, Why, When, Where, How). Chỉ cần đặt các câu hỏi xoay quanh chủ đề và tự tìm cách trả lời nó là bạn đã có được kha khá ý tưởng cho bản viết rồi đấy!
6. Lê la tám chuyện
Đối tượng đọc bài là ai? Hãy tìm một người nào đó có khả năng năng là độc giả tương lai của bạn và thử nói chuyện với họ về đề tài mà bạn đang viết. Bạn sẽ hiểu hơn về đối tượng của bài viết và đồng thời cũng tranh thủ khai thác được nhiều ý tưởng xịn xò đấy!
7. Chơi với trẻ con
Trước hết, việc chơi với trẻ con sẽ giúp bạn thư giãn… (ủa hên xui, có khi sẽ mệt nhoài nhé ha ha). Nhưng đâu đó nó cũng thuộc cách số 1 đó là quay về làm những việc bình thường trong cuộc sống và tạm xa trang viết để tìm kiếm ý tưởng đấy.
Thêm vào đó, trẻ con sẽ cho bạn những góc nhìn rất khác để tiếp cận đề tài. Chúng ta hoàn toàn có thể hỏi đứa trẻ xem chúng nghĩ gì về đề tài mà chúng ta đang định viết. Đừng nghĩ trẻ con không biết gì nha. Chúng có góc nhìn sáng tạo và độc đáo hơn cả người lớn đấy!
Trên thực tế, quá trình lên ý tưởng sáng tạo tại Agency của tụi mình thường có tiết mục chơi trò làm trẻ con hoặc giải thích cho trẻ hiểu. Tức là chúng mình sẽ thử tư duy theo kiểu trẻ con xem với chủ đề này chúng sẽ mô tả và lý giải kiểu gì. Bên cạnh đó, việc thách đố nhau tìm những từ ngữ diễn đạt đơn giản nhất để trẻ con nghe qua cũng hiểu là một cách hiệu quả để kích thích sự sáng tạo của chúng mình.
—
Trên đây là 7 cách mình thường làm khi bị bí ý tưởng trong quá trình lập kế hoạch sáng tạo hoặc viết lách. Đó đều là những cách để chữa cháy tạm thời thôi. Để đi đường dài, muốn không bị bí ý tưởng trong viết lách, mình tin rằng việc sống và trải nghiệm thật nhiều chính là chìa khoá quan trọng nhất. Quá trình sống và trải nghiệm mới là suối nguồn vô tận cho các ý tưởng của chúng ta.
Ngoài ra, việc học hỏi mỗi ngày, chịu khó đọc sách và luyện viết như một thói quen cũng là những điều vô cùng cần thiết để giúp chúng ta dồi dào bút lực.
Còn bạn, bạn thường làm gì khi bị bí ý tưởng và có cảm thấy tâm đắc với điều nào trong bài viết của mình không? Hãy chia sẻ với mình nhé!
Phiêu Linh,
Bắc Giang, 30/4/2022
Hình ảnh: Mael BALLAND
