– Là một trong số những quyền lợi đương nhiên của phụ nữ, được tổ chức Y Tế Thế Giới ghi rõ trong bộ tài liệu hướng dẫn về chăm sóc sản phụ trong quá trình chuyển dạ và sinh con.
Cụ thể ở trang số 134 của tài liệu, “INTRAPARTUM CARE FOR A POSITIVE CHILDBIRTH EXPERIENCE” (bản 2018) WHO có viết rõ về tư thế sinh dành cho sản phụ không bị gây tê ngoài màng cứng như sau:
- “For women without epidural analgesia, encouraging the adoption of a birth position of the individual woman’s choice, including upright positions, is recommended.”
(Đối với những phụ nữ không gây tê ngoài màng cứng, nên khuyến khích áp dụng tư thế sinh do cá nhân người phụ nữ lựa chọn, bao gồm cả tư thế thẳng đứng.) - “It is important that any particular position is not forced on the woman and that she is encouraged and supported to adopt any position that she finds most comfortable.” (Điều quan trọng là bất kỳ tư thế cụ thể nào cũng không bị ép buộc đối với người phụ nữ và cô ấy được khuyến khích và hỗ trợ để áp dụng bất kỳ tư thế nào mà cô ấy thấy thoải mái nhất)
Trong xã hội hiện đại, chúng ta nói nhiều về nữ quyền và có vô số những nội dung liên quan đến nữ quyền được mang ra thảo luận hoặc tổ chức các hoạt động đấu tranh. Ấy thế nhưng quyền sinh đẻ một cách chủ động – trong đó có việc lựa chọn tư thế sinh lại hầu như ít được nhắc đến.
Bản thân phụ nữ chúng ta cũng không có nhiều người biết/ý thức được về quyền này của chính mình. Phần đa, chúng ta chỉ biết đến tư thế sinh nằm ngửa hơi dốc và banh hai chân ra – vốn là tư thế áp dụng phổ biến tại các bệnh viện, cơ sở y tế. Thực tế thì tư thế này ít thoải mái và hợp với sản phụ (vì không giúp các khớp xương mở được dễ dàng, dễ tăng nguy cơ đau lưng sau sinh do xương cụt bị chèn), mà nó chỉ thuận tiện hơn cả cho các bác sĩ hoặc nhân viên y tế dễ quan sát và thao tác. WHO cũng nói rõ trong hướng dẫn của mình rằng, việc ưu tiên sự thoải mái của sản phụ cần được đặt lên hàng đầu. Nếu các bác sĩ hoặc nhân viên y tế muốn sản phụ đổi tư thế để họ nhìn rõ để theo dõi thai như dễ hơn, cần có sự thông báo và giải thích rõ ràng với sản phụ (tức là vẫn phải tôn trọng quyết định và lựa chọn của sản phụ).
=> Mình trích dẫn WHO để mọi người cùng tham khảo thôi, chứ bản chất sinh đẻ là QUYỀN CỦA PHỤ NỮ, và việc chọn tư thế sinh chủ động cũng nằm trong QUYỀN tự nhiên này, không cần phải được bất cứ tổ chức nào khuyến nghị hay quy định cả. Nó do chính người phụ nữ chúng ta tự lựa chọn và quyết định, dựa trên sự thấu hiểu bản thân và hiểu biết về cơ thể, quyền năng của chính mình.
Thực tế, với trải nghiệm của cá nhân mình cùng nhiều chị em phụ nữ từng lựa chọn tư thế sinh (mà mình quen biết), mình có thể nói rằng đây thực sự là một điều tuyệt vời để phụ nữ hiểu và kết nối cơ thể ở một mức độ cực kì sâu sắc. Trong quá trình chuyển dạ của bản thân, mình đã thử rất nhiều các tư thế khác nhau, mỗi một giai đoạn chuyển dạ cũng lại có những tư thế riêng phù hợp. Mỗi một chuyển động dù rất nhỏ, ứng với mỗi tư thế khác nhau lại khiến mình cảm nhận được những điều khác nhau, để rồi sau cùng mình chọn ra được một tư thế sinh dễ chịu, thoải mái và phù hợp với bản thân nhất.
Lúc đầu mình chuẩn bị để sinh dưới nước, nhưng thực tế quá trình chuyển dạ khiến mình nhận ra mình muốn sinh cạn, ở tư thế quỳ trên đầu gối trên nệm và hai tay bám vào giường. (Mình cũng đã áp dụng được vài tư thế yoga hỗ trợ mở khớp xương háng và xương mu ngay trong lúc chuyển dạ hiệu quả đến mức diệu kì, điều này giúp em bé ra đời nhanh và thuận lợi hơn – mình phải thốt lên vậy đó haha – mình sẽ chia sẻ trong bài viết khác nhé!)
Một số chị em của mình lại thích tư thế nằm sinh trong bồn nước. Một số người khác lại thích sinh đứng, v.v…
ĐƯỢC LỰA CHỌN TƯ THẾ SINH SẼ CÓ LỢI ÍCH GÌ CHO PHỤ NỮ?
Chắc chắn về mặt tâm lý, phụ nữ sẽ cảm thấy thoải mái, dễ chịu hơn rồi (vì họ chọn được tư thế họ ít đau đớn nhất mà). Chính sự thoải mái, dễ chịu này sẽ khiến cho phụ nữ thả lỏng, bớt căng cứng và nhờ thế em bé sẽ ra đời thuận lợi hơn. Và cũng nhờ thế, sản phụ sẽ giảm được nguy cơ rách tầng sinh môn.
Đặc biệt, việc lựa chọn tư thế một cách tự do, nương theo vị trí thoải mái của sản phụ cũng góp phần làm giảm nguy cơ can thiệp y tế do tư thế sinh bất lợi (nằm ngửa) gây ra.
Tư thế sinh đúng còn khiến các khớp xương được mở ra từ từ một cách tự nhiên, không bị chèn ép, giảm nguy cơ đau lưng sau này cũng như trực tiếp giúp cho quá trình chuyển dạ trở nên nhanh chóng và dễ chịu hơn. Tư thế sinh đúng và tự nhiên chính là quá trình “khai hoa nở nhuỵ” được hiểu theo đúng nghĩa đen của từ này, cụ thể về cơ chế, mình sẽ viết trong một bài viết khác (hu hu đụng đến cái gì là lại có đủ thứ cần nói cho rõ).
SINH Ở ĐÂU THÌ PHỤ NỮ ĐƯỢC CHỦ ĐỘNG LỰA CHỌN TƯ THẾ?
Đáng buồn là hiện nay, mặc dù đây là quyền lợi hiển nhiên của phụ nữ, nhưng lại có rất ít nơi áp dụng điều này. Trên thế giới, thường ở những bệnh viện hoặc trung tâm sinh nở theo dịch vụ, phụ nữ mới được lựa chọn tư thế sinh (thật buồn cười khi chúng ta phải trả nhiều tiền hơn để có được quyền lợi hiển nhiên).
Ờ Việt Nam, mình được biết có bệnh viện Sản Nhi Long An là nơi cho phép sản phụ được lựa chọn tư thế sinh phù hợp. (Đây cũng là bệnh viện đi đầu cả nước trong việc khuyến khích, tạo điều kiện để sản phụ sinh con ít bị chịu sự can thiệp của các phương pháp y tế nhất – hoặc thậm chí là không hề can thiệp).
Ngoài ra, có nhiều chị em bạn bè của mình đã chọn cách làm việc rất kĩ với ê kíp bác sĩ bệnh viện nơi họ chọn sinh để nói rõ yêu cầu của bản thân trong quá trình sinh nở. Một số nơi hợp tác, một số nơi không (cái này phụ thuộc vào khả năng đàm phán thương thuyết của các mẹ).
Và dĩ nhiên, nếu chọn sinh ở nhà thì sản phụ có toàn quyền làm chủ không gian cũng như tư thế sinh mà họ mong muốn. Dĩ nhiên, để làm được điều này, phụ nữ cũng cần trang bị các kĩ năng và kiến thức liên quan đến mang thai, chuyển dạ và những rủi ro liên quan để đảm bảo an toàn trong suốt quá trình sinh nở. (Sẽ thật tuyệt vời nếu người chồng, người bố cũng có ý thức học hỏi để hỗ trợ, còn không có cũng không sao nhé ạ, cơ bản cuộc đẻ sẽ vẫn diễn ra thuận lợi nếu người phụ nữ đủ tâm thế và sức khoẻ).
Cơ bản, sinh nở là vấn đề sinh lý, chứ không phải bệnh lý, nên nếu người phụ nữ có một thai kì khoẻ mạnh, bình thường và không thuộc tình huống cực kì đặc biệt thì gần như bất cứ người phụ nữ nào cũng đều có thể sinh thường tại nhà một cách an toàn. – Nói đến đây thì lại mở ra thêm một vấn đề, đó là có nhiều các trường hợp được tính là “bất thường, cần can thiệp y tế” nhưng thực chất lại bình thường, không đáng lo ngại và không cần can thiệp y tế. Đây cũng là điểm mấu chốt cần quan tâm trong quá trình tìm hiểu kiến thức liên quan đến thai sản mà mình sẽ đề cập trong các bài viết tiếp theo.
Phiêu Linh,
Nha Trang, 19/8/2023
