Cơ thể con người hiện đại ngày càng yếu ớt, rất dễ nhiễm và tích tụ hàn khí, bài viết này chia sẻ sự nhận ra của mình về việc nhiễm hàn, các cách trục hàn khí của mình để giúp cơ thể khoẻ mạnh hơn cũng như hiểu ra bản chất nền tảng trong việc chăm sóc sức khoẻ chủ động.
Người xưa thường nói : “Thập bệnh cửu hàn” (có nghĩa là trong 10 bệnh thì có 9 bệnh là do hàn – nhiễm lạnh mà ra). Điều này không chỉ đúng với người xưa, mà trong thời kì hiện đại, với máy lạnh ở khắp nơi, đồ ăn tủ lạnh nhan nhản, đồ ăn công nghiệp phổ biến, thời tiết thất thường thì nó lại càng đúng hơn nữa.
Đặc biệt, ở Việt Nam có lẽ ai ai cũng nhiễm hàn khí và mức độ chỉ là cao thấp khác nhau, đã phát hoặc chưa phát, vì ngoài các yếu tố rõ ràng kể trên thì nước mình còn nhiều… ma nữa (âm nhiều, nên chúng ta dễ nhiễm hàn). Ai không tin thì bỏ qua yếu tố này, nghe cho dzui hoy nha, vì nó cũng không quan trọng lắm.
Trọng tâm là cơ thể của chúng ta rất dễ nhiễm và tích tụ hàn khí, dù biểu hiện không phải lúc nào cũng rõ ràng cho đến khi phát thành bệnh. Nhiễm hàn bên ngoài (tức là cảm giác lạnh ngay) thì còn dễ xử lý – mặc ấm là được, chứ còn nhiễm hàn sâu (nội hàn) vào bên trong xương hoặc lục phủ ngũ tạng lại khó nhận biết (vì hàn khí luồn lách vào rất nhanh và êm) lại dễ gây ra nhiều bệnh cho cơ thể. Tích tụ lâu ngày khiến thận suy yếu, cơ thể không tự sinh ra nhiệt để làm ấm và tạo năng lượng được.
Khi phát bệnh, chúng ta có thể gặp tình trạng như: ốm sốt, sổ mũi, đau họng, đau đầu hoặc lâu lâu gây nhức mỏi, tê bì chân tay, đau vùng thắt lưng, đau xương khớp, tiêu chảy, chán ăn, giảm ham muốn tình dục, dễ sổ mũi hắt xì khi thức dậy buổi sáng hoặc khi gặp lạnh, hàn khí tích tụ lâu ngày cũng có thể gây tắc nghẽn mạch máu, u cục trong người… Đặc biệt, phụ nữ nhiễm lạnh lâu ngày thì rất khó cấn thai, nếu có cũng dễ bị sảy thai vì tử cung nhiễm lạnh.
Ở mỗi người, triệu chứng sẽ khác nhau. Người dư hoả cũng vẫn có thể nhiễm hàn khí bình thường và rơi vào tình trạng âm dương rối loạn với các biểu hiện phức tạp, mỗi lúc một kiểu.
Ở góc nhìn Đông Y, người ta gọi là hàn khí. Ở góc nhìn của y học tự nhiên phương Tây, họ sẽ cho rằng đó là kết quả của việc tích tụ độc tố.
NHƯNG NGUYÊN NHÂN NHIỄM HÀN KHÍ / ĐỘC TỐ THỰC SỰ CÓ PHẢI CHỈ ĐẾN TỪ CÁC YẾU TỐ BÊN NGOÀI (THỜI TIẾT, MÔI TRƯỜNG…)?
Bản thân mình cũng nhiều năm sa đà vào xử lý các bề mặt, trục hàn khí với tâm thế “phòng tránh, xua đuổi” và cho rằng cần phải luôn giữ ấm, tránh tuyệt đối cái lạnh, tránh gió… Phải mãi tới năm 2024, mình mới thực sự thông suốt và ngộ ra bản chất của vấn đề nên mới ngồi biên tập lại bài viết này.
Vậy nguyên nhân thực sự của việc cơ thể nhiễm hàn khí, dễ bị lạnh là gì? Bản chất nó là DẤU HIỆU cho thấy cơ thể bạn đang suy yếu, không còn khả năng chống chịu và thích nghi với những điều kiện môi trường, tình huống cụ thể. Việc cố gắng tránh các tác nhân “tạm cho là không tốt” bên ngoài như máy lạnh/điều hoà, thời tiết sương gió, kiêng đồ ăn lạnh… chỉ là giải pháp tình thế, nhất thời. Với văn minh này, chúng ta chạy đâu cho thoát khỏi trời nắng, và nếu cứ trốn tránh mãi, luôn phải ủ ấm bản thân trong mọi tình huống thì tại sao có những người vẫn có thể tắm ở vùng nước lạnh mùa đông mà chẳng bị gì, còn người chăm chỉ giữ ấm như mình thì cứ sơ hở là ốm? Đó là câu hỏi tự mình đã đặt ra cho bản thân.
Chúng ta thường cho rằng khí lạnh, hay những con virus, vi khuẩn là nguyên nhân gây ra các vấn đề sức khoẻ. Tuy nhiên, tư duy đúng bản chất phải là: Chúng là những TÁC NHÂN gây ra vấn đề. Và cơ thể bạn đã CÓ SẴN VẤN ĐỀ TỪ trước rồi, nên chúng mới góp phần kích vấn đề đó lên được. Nó giống như cửa nẻo nhà bạn lỏng lẻo, bạn chủ quan sơ hở, thì kẻ trộm mới xâm nhập được vậy.
Nếu chỉ chạy theo đổ lỗi cho tên trộm mà không ý thức gia cố nhà cửa, củng cố môi trường bên trong chính mình, chúng ta sẽ mãi mắc kẹt vào cái vòng luẩn quẩn của việc chạy theo các BIỂU HIỆN, TRIỆU CHỨNG. Tóm lại, chúng ta cần quan tâm đến chăm sóc sức khoẻ nền tảng, củng cố cơ địa từ đó giúp cơ thể có khả năng tự làm ấm từ bên trong.
Cơ thể của con người hiện đại nhìn chung rất dễ nhiễm và tích tụ hàn khí.
Dưới đây là một số các nguyên nhân cơ bản:
Do thời tiết, khí hậu và vùng không gian năng lượng quá âm:
Vốn dĩ hàn là chủ khí mùa đông, nhưng với tình hình thời tiết thất thường hiện nay và lại còn là một đất nước nhiều ma như Việt Nam thì hàn khí mùa nào cũng có, nơi nào cũng có thể gặp. Trong một ngày mưa giữa mùa hè tháng 7 ta cũng dễ bị nhiễm hàn nếu vô tình dính nước mưa. Một khuya mùa hè hay sáng sớm hơi sương không giữ ấm cũng có thể là nguyên nhân khiến ta nhiễm lạnh. Hoặc giả bạn có thói quen sử dụng máy lạnh, làm việc ở văn phòng máy lạnh thì chuyện nhiễm hàn khí nó là điều quá đỗi hiển nhiên.
Tuy nhiên, cần hiểu bản chất ở đây: Cơ thể bạn đã bị đẩy đến ngưỡng chịu lạnh quá mức khả năng của nó, từ đó bị tê liệt khả năng sinh nhiệt, hao tổn nguyên khí, từ đó mà trở nên yếu hơn, không còn khả năng chịu lạnh được nữa.
Do đồ ăn công nghiệp, đồ tủ lạnh
Đồ ăn công nghiệp hay đồ tủ lạnh (đồ ăn thức uống dùng khi còn lạnh) chứa rất nhiều hàn khí cũng như đủ thứ độc tố từ hoá chất, phụ gia công nghiệp. Bản thân đồ ăn công nghiệp được coi là thực phẩm chết nên hầu như không có năng lượng dương ở trong đó, sử dụng trong một thời gian dài dễ gây tình trạng nhiễm hàn khí, thiếu năng lượng cho cơ thể.
Ở góc nhìn Y học tự nhiên, thực phẩm công nghiệp là thực phẩm rỗng, không những không chứa dinh dưỡng mà còn khiến cơ thể của bạn bị đơ lác vì bản thân cơ thể khó nhận diện và mất nhiều thời gian để xử lý, đào thải độc tố từ chúng. Một số chất đặc biệt khó đào thải, thậm chí còn tích tụ trong cơ thể và khiến cơ thể dần suy yếu từ bên trong.
Do cơ địa
Phụ nữ và đặc biệt là phụ nữ mới sinh xong càng dễ nhiễm hàn khí do bản chất năng lượng gốc âm, quá trình sinh nở phụ nữ kích hoạt và khai mở các cổng trên đầu (luân xa 7) và cổng nối đất (luân xa 1) nên các loại năng lượng – trong đó có hàn khí rất dễ đi vào. Không phải tự nhiên mà người xưa nói rằng phụ nữ sinh xong cần kiêng cữ kĩ, đi tất, trùm khăn, mặc ấm, thậm chí xông lò than để giữ ấm (và cũng là để trục hàn ra khỏi cơ thể).
Các cách trục hàn khí cơ bản theo hiểu biết và trải nghiệm của bản thân
Để xử lý bản chất gốc rễ của vấn đề này, chúng ta cần ý thức về việc chăm sóc sức khoẻ chủ động, chăm sóc sức khoẻ cơ địa. Ngoài ra, có những cách giúp trục hàn, làm ấm cơ thể trong ngắn hạn, nhưng vẫn cần hiểu nguyên lý và bản chất của nó thực ra vẫn gắn liền với việc củng cố nội lực và chăm sóc sức khoẻ cơ địa.
Chúng ta có thể gọi nó là “cách trục hàn”, nhưng bản chất CẦN HIỂU RẰNG vẫn là bạn làm những việc cần làm để chăm sóc sức khoẻ cơ địa mà thôi. Tại sao mình phải dài dòng thế làm gì? Vì tâm thế của bạn sẽ quyết định hiệu quả của mọi phương pháp chăm sóc sức khoẻ mà bạn sử dụng. Nếu cứ mang tâm thế “trục đuổi” hay “né tránh”, “tiêu diệt”, “loại bỏ”, “tích thêm” hay “cố gắng đào thải”… thì vô tình bạn đang khiến cơ thể stress, bởi những năng lượng kia tạo ra kháng lực, nó đến từ việc chưa hiểu bản chất để nâng đỡ, hỗ trợ và tôn trọng cơ thể của bạn như nó ĐANG – LÀ.
Còn lý do mình giữ từ “trục hàn” là vì nó giúp bài viết của mình SEO và hiển thị được tới nhiều người hơn. Chắc do số đông cũng giống mình trước đây, ai cũng tư duy “phải trục hàn” he he.
Cách trục hàn bằng đường ăn uống:
Tập thói quen ăn uống đồ có tính ấm nóng, trong đó định kỳ hàng tuần có thể có vài lần sử dụng các món hỗ trợ đẩy hàn như uống gừng nóng (tuy nhiên không nên lạm dụng gừng trong thời gian liên tục), uống trà tía tô hoặc ăn cháo lá tía tô (đối với người miền Bắc), ăn canh hương nhu (đối với người ở miền Trung và Nam) (vì lá tía tô trồng ở miền Bắc dược tính cao hơn, khử hàn hiệu quả hơn trong khi lá tía tô trồng ở miền Trung và Nam Việt Nam lại không được như vậy, thay thế bằng hương nhu sẽ phù hợp và hiệu quả hơn). Dùng đậu đen rang gừng Xưởng Ông Thắng làm bán cũng phù hợp, vì vốn dĩ các loại ngũ cốc rang lên có tính hoả, phương pháp chế biến của sản phẩm tại Xưởng Ông Thắng cũng áp dụng đúng nguyên tắc khử hàn, tránh hư hoả nên đảm bảo hiệu quả thực dưỡng cho món trà này (đây là điểm khác biệt so với trà đậu đen bán ở những chỗ khác).
Chú ý, hãy hiểu “tính ấm nóng” sao cho chính xác. Nếu bạn ăn đồ chiên rán bằng dầu tinh luyện thì không có “tính ấm nóng” đâu nhé, nó là thực phẩm chết. Một số loại thực phẩm như thịt cá hoặc rau củ nếu hầm nấu quá lâu, gia nhiệt cao – trong thời gian ngắn cũng mất đi các vi khoáng chất quan trọng, trở thành thực phẩm chết hoặc thậm chí sản sinh ra độc tố.
Ngoài ra, nhiều người theo Đông Y bảo rằng ko nên ăn rau củ quả trái cây vì nó âm hàn. Nhưng cá nhân mình không tư duy như vậy. Rau củ quả trái cây tươi sống, bản thân nó là thực thể SỐNG, tức là nó mang trong mình rất nhiều năng lượng, chưa kể vô số vitamin – khoáng chất thiết yếu cực kì CẦN THIẾT cho việc chăm sóc sức khoẻ gốc rễ. Vấn đề là chúng ta cần biết cảm nhận cơ thể để lựa chọn khi nào thì ăn gì, ăn như thế nào.
Bổ sung nước ép rau củ vào chế độ dinh dưỡng, ăn nhiều trái cây theo mùa, tại địa phương
Chế độ dinh dưỡng hiện đại nghèo nàn khiến con người nhìn chung là thiếu các chất cần thiết, và lại thừa độc tố. Điều này khiến cơ thể suy yếu trầm trong, và vì thế, dễ nhiễm hàn là đương nhiên. Vậy nên, bổ sung nước ép rau củ hay ăn nhiều trái cây có thể không trực tiếp “trục hàn” nhưng nó củng cố sức khoẻ nền tảng, giúp bạn đủ chất và từ đó có khả năng chống chịu cái lạnh tốt hơn.
Các bạn lưu ý: Nước ép rau củ KHÁC nước ép trái cây. Chúng ta ép rau củ để uống bổ sung, có thể kèm 1 tỷ lệ trái cây nhỏ, chứ không nên sử dụng nhiều nước ép trái cây. Trái cây thì nên ăn, nhai kĩ nhé! Ngoài ra, việc uống nước ép rau củ để bổ sung vi chất KHÔNG-THAY-THẾ cho việc ăn rau củ mỗi ngày! Đừng nhầm lẫn như rất nhiều người ngoài kia nha, họ hiểu sai á! Hãy uống nước ép rau củ, ăn rau củ và ăn trái cây – bản chất cần hiểu là ĐỂ BỔ SUNG VI DƯỠNG CHẤT CHO CƠ THỂ.
(Nói đến đây lại thấy cần viết về thế nào là dinh dưỡng thực sự, nhiều người vẫn quan niệm phải nhân sâm tổ yến, thịt thà, cá mú nhiều đạm mới là dinh dưỡng. Mà thôi để khi khác tám tiếp nha).
Cách trục hàn bằng vận động sâu để tác động vào cơ khớp, làm ấm các huyệt:
Các bộ môn khí công, yoga (đúng nghĩa yoga chứ không phải kiểu tập gym nha), Aikido thường có khả năng tác động rất sâu vào các huyệt đạo và nhóm cơ nên ngoài chuyện hỗ trợ trục hàn bằng cách đổ mồ hôi thì nó làm ấm các huyệt và các nhóm cơ, kết hợp với hít thở sâu sẽ giúp cơ thể tăng sinh khí và dần có khả năng làm ấm từ bên trong. Các bạn hình dung giống như bên trong chúng ta có cái lò lửa nguội lạnh, giờ nó được châm thêm củi và có lửa cháy dần lên vậy.
Các hình thức vận động khác (chạy, đá bóng, leo núi, gym…) có thể đem đến cảm giác đổ nhiều mồ hôi, cơ thể nhanh mệt và tiêu hao năng lượng nhưng thực chất khó tác động sâu được vào bên trong cơ thể, mặc dù trong các bộ môn này cũng đều phải áp dụng việc hít thở. Tuy nhiên, nói thế không có nghĩa là không nên tập hay chơi chúng, việc vận động giúp kích thích hệ bạch huyết, giúp cơ thể dọn rác, đào thải hiệu quả các độc tố tồn dư. Dầu sao, có việc đổ mồ hôi được vẫn là rất tốt, hơn nhiều so với không vận động rồi. Nhưng nếu có thời gian và điều kiện, bên cạnh các hình thức vận động thông thường, hãy thử tập thêm một bộ môn có tác động sâu xem sao. Cá nhân mình vẫn tập song song cả hai hình thức vận động này. Mình tập yoga, leo núi và bơi (hồi xưa có tập Aikido nữa mà giờ về Nha Trang tạm nghỉ rồi).
Cách trục hàn bằng xông hơ làm ấm:
Cách này phù hợp khi các bạn đang cảm thấy lạnh và cần làm ấm nhanh chóng nè!
Tức là chúng ta có thể hơ nhang ngải cứu dọc từ đỉnh đầu, đi theo gáy xuống cột sống và tới vùng xương cùng cụt, hơ từ từ để hơi nóng tác động sâu vào từng điểm, sau đó hơ lòng bàn chân, hơ các khớp chân tay… Thực hiện từ 1-2 lần/tuần sẽ thấy hiệu quả rõ ràng lắm luôn. Bản thân ngải cứu cũng là loại dược liệu có khả năng làm ấm cực tốt, nên nếu bận không hơ người được, cứ đốt ngải cứu một lúc để xông phòng cho ấm lên cũng rất hay. Sản phẩm này các bạn cứ tìm shopee hoặc lên mạng là có nhé.
Trong trường hợp bạn không có sẵn nhang ngải cứu, có thể dùng máy sấy tóc sấy dọc đỉnh đầu – sống lưng, lòng bàn chân và các khớp như hướng dẫn bên trên (nhiều người kị dùng máy sấy vì cho rằng nó không tốt, còn cá nhân mình thấy dùng tạm cũng vẫn được).
Nên thực hiện trước khi đi ngủ, bạn sẽ thấy giấc ngủ sâu và ngon hơn nhiều, hiệu quả tức thì luôn đó.
Ngoài ra, chúng ta cũng có thể hơ, xông bằng nước lá, trùm mền kín, hoặc ngâm chân với muối, rượu gừng hoặc đánh gừng thật kĩ vùng dọc sống lưng… nhưng nhớ làm xong không được ra gió, ở trong phòng kín và mặc ấm từ ít nhất 1-2 tiếng trước khi ra ngoài nhé! Bạn cũng có thể sử dụng sản phẩm thảo dược ngâm mông chuyên dụng cũng tốt, còn nếu không cứ muối và chút gừng, pha nóng già ngâm cho vã được mồ hôi và ngập phần lưng dưới là được nhé. Chậu ngâm mông tốt nhất là bằng gỗ, dùng loại chuyên dùng để ngâm mông sẽ tiện dụng và dễ chịu nhất, bạn có thể mua ở shoppee mình thấy có bán nhiều.
Sử dụng tinh dầu hỗ trợ
Bạn cũng có thể dùng các tinh dầu bản địa của Việt Nam để hỗ trợ làm ấm, nhớ tìm mua các tinh dầu đúng chuẩn và chất lượng. Các sử dụng có thể là:
- Pha loãng các loại tinh dầu tính ấm nóng như quế, hồi, màng tang, gừng, khuynh diệp… với dầu nền (dầu dừa ép lạnh hoặc dầu mè ép lạnh) rồi xoa lên phần lưng, thắt lưng, ngực, xoa nhiều như Massage ấy để làm ấm các vùng này. Tinh dầu sẽ ngấm vào bên trong và hỗ trợ cơ thể. T
- Dùng tinh dầu để xông, hít ngửi với tỉ lệ an toàn.
Để đạt được hiệu quả tốt nhất, các bạn nên tham vấn người có chuyên môn để sử dụng tinh dầu đúng cách và an toàn, kết hợp với các phương pháp khác để đảm bảo tính tổng thể, có thể liên hệ mình qua email phieulinh.art@gmail.com hoặc nhắn tin Fanpage để được tư vấn. Các bạn cũng có thể tìm đọc các bài chia sẻ về tinh dầu của mình trong blog này.
Vitamin C liều cao
Chủ đề này dài nên xin nợ 1 bài viết riêng rồi gắn link vào đây. Tuy nhiên ai quan tâm muốn tìm hiểu sơ sơ trước thì có thể đọc các bài viết trong album về vitamin C liều cao của mình trên Fanpage La Lam trước.
Tập tắm nước lạnh
Nghe vô lý nhỉ? Nhưng thực tế là nếu muốn gia tăng khả năng chịu lạnh, chúng ta cần tập từ từ cho cơ thể làm quen, thích nghi và mở rộng ngưỡng. Việc chủ động tập luyện khác với việc chúng ta không ý thức được và để cơ thể nhiễm lạnh ở mức quá sức chịu đựng khiến hao tổn nguyên khí (như mình nói ban đầu).
Bạn có thể bắt đầu với việc tráng nước lạnh từ chân lên đến đầu gối, quen dần thì hôm sau lên tiếp đùi, mông… Mới đầu chỉ tắm tráng nước lạnh trong 20s, rồi từ từ lên 30s, 1 phút, 2 phút, 5 phút… Khi được đặt vào hoàn cảnh khắc nghiệt ở mức vừa phải, cơ thể sẽ tự động bật lên rất nhiều Gene sinh tồn cũng như kích hoạt được bản năng làm ấm tự thân từ sâu bên trong.
Thời gian ở ngoài Bắc mình rất sợ khi đông đến vì mình dễ nhiễm lạnh, đêm là ngạt mũi, khó ngủ, tuy nhiên nhờ sau một thời gian dài chăm sóc sức khoẻ, củng cố cơ địa mà mình đã trải qua 2 mùa đông ngoài Bắc bình yên (trong khi hồi xưa sống bao nhiêu năm trong khổ sở). Mình cũng vượt qua mùa mưa lạnh kéo dài ở Nha Trang vừa rồi khoẻ mạnh và bình an nè . Thời gian 4 năm vừa rồi mình cũng hầu như không viêm họng, không sổ mũi cảm cúm (hồi xưa là bị hàng tuần, hàng tháng luôn ấy). Sức khoẻ của mình được cải thiện rất nhiều, khả năng chịu lạnh cũng tốt hơn! (Ai quen lâu cũng biết hồi xưa mình dặt dẹo nhiều như thế nào, dĩ nhiên để khoẻ mạnh thì còn nhiều yếu tố khác nữa chớ, nhưng những điều mình chia sẻ trên đây là cơ bản và cũng tương đối đầy đủ để chăm sóc cơ thể và sức khoẻ rồi đấy!).
Ngoài ra, nếu muốn tìm hiểu thêm về các sản phẩm vitamin chăm sóc sức khoẻ, hỗ trợ cơ thể (không lạm dụng và dùng thiếu hiểu biết), các bạn có thể tìm đọc loạt bài về #vitaminClieucao của mình trên Facebook và truy cập trang La Lam để được tư vấn kĩ cụ thể hơn nhé!
Chúc mọi người chăm sóc bản thân thật tốt và yêu thương cơ thể này nhiều hơn mỗi ngày nhé!
Disclaimer: Toàn bộ những chia sẻ trên đến từ sự tìm tòi, hiểu biết, trải nghiệm và chiêm nghiệm cá nhân mình sau một thời gian dài quan sát, cảm nhận cơ thể, không phải là lời khuyên áp dụng cho tất cả mọi người. Dẫu về cơ bản là an toàn, dễ áp dụng, nhưng mọi người vẫn nên tham khảo ý kiến chuyên gia nếu cảm thấy muốn áp dụng, và quan trọng hơn cả là tự lắng nghe, quan sát cơ thể riêng có của mỗi người nhé!
Phiêu Linh,
Nha Trang, 8/2/2023
Update: 10/5/2025
BUY ME A MILK TEA 
Nếu thấy nội dung page/blog của tôi hữu ích hoặc thậm chí vô dụng (cơ mà bạn vẫn khiến bạn vui vẻ) hãy chuyển khoản để tôi mua 1(vài) ly trà sữa. Sẵn sàng nhận tiền chuyển khoản từ cộng đồng mạng tại số tài khoản:
31214228888
Ngân hàng TP Bank
Chủ tài khoản Nguyễn Thị Hồng Vân.
